انجمن علمی دانشجویی محیط زیستنشریه دانشجویی زیست سپهر۲۷۸۳-۳۸۹۵18320251122_Zist_Sepehr_Vol.18_No.2_Autumn2025_Full_Textنسخه کامل - فصلنامه زیست سپهر، دوره 18، شماره پاییز 14041135107174FAJournal Article20260529--https://biosepehrsj.ut.ac.ir/article_107174_817ce4b4c9b4c6c1b022e04204095324.pdfانجمن علمی دانشجویی محیط زیستنشریه دانشجویی زیست سپهر۲۷۸۳-۳۸۹۵18320251122-COP30 در بلم: دستاوردها و چالشهای جهانی45107173FAحنانه ساداتسادات موسویگروه محیطزیست طبیعی، دانشکده منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایرانJournal Article20260529-کنفرانس سیاُم تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (COP30) که در نوامبر ۲۰۲۵ در شهر بلم[1] در حوضه آمازون برگزار شد، نقطهای تعیینکننده در روند مذاکرات اقلیمی بود؛ بهویژه از آنرو که این منطقه یکی از مهمترین مخازن کربن و کانون تنوع زیستی جهان به شمار میرود (UNFCCC, 2025). از منظر علمی و عملی، انتظار میرفت که میزبانی این کنفرانس در قلب جنگلهای بارانی، به اتخاذ تصمیماتی قاطعتر برای حفاظت از اکوسیستمهای حیاتی و کاهش انتشار گازهای گلخانهای منجر شود؛ اما بررسی نتایج نهایی نشان میدهد که علیرغم طرح ابتکارات جدید و پیشرفت محدود در برخی حوزهها، بخش عمدهای از اهداف کلیدی همچنان برآورده نشد و شکاف میان علم و سیاست پابرجا باقی مانده است. ...https://biosepehrsj.ut.ac.ir/article_107173_e09e711b10a1dddb704c455de9f47375.pdfانجمن علمی دانشجویی محیط زیستنشریه دانشجویی زیست سپهر۲۷۸۳-۳۸۹۵18320251122The Environmental Dimension of Strategic Tourism Development Documentجایگاه محیطزیست در سند راهبردی توسعه گردشگری617105885FAفرنوشعطار صحراگردگروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایرانافشیندانه کارعضو هیأت علمی دانشگاه تهرانJournal Article20260205Given the direct dependence of the tourism industry on natural resources, land, and environmental quality, the level of attention paid to environmental considerations in overarching tourism documents is of great importance. Neglecting the principles of environmental sustainability in these documents can reduce the resilience of ecosystems and land and, in the long term, pose challenges to tourism development. The <em>Strategic Tourism Development Document </em>was formulated and promulgated in response to the need for a guiding and coherent framework to organize and steer Iran's tourism development process, relying on overarching documents and macro-level policies in this field. In July 2020, the Council of Ministers approved the <em>Strategic Tourism Development Document</em>, following a proposal by the Ministry of Cultural Heritage, Tourism, and Handicrafts, and pursuant to paragraph (a) of Article 100 of the Sixth Five-Year Economic, Social and Cultural Development Plan. The document is structured into 10 sections, comprising 114 clauses and statements that address environmental issues. The key themes examined in this document include tourism and nature-based tourism, organizational coherence and intersectoral coordination, nature-based businesses, participatory management and the involvement of local communities in implementation and management, conservation of the cultural landscape (cultural services and biocultural development), green economy (low-carbon industry and carbon trading), and strategic planning of land, environment, and natural resources.با توجه به وابستگی مستقیم صنعت گردشگری به منابع طبیعی، سرزمین و کیفیت محیطزیست، میزان توجه اسناد فرادست گردشگری به ملاحظات محیطزیستی از اهمیت زیادی برخوردار است. غفلت از اصول پایداری محیطزیستی در این اسناد میتواند ضمن کاهش تابآوری اکوسیستمها و سرزمین، در بلندمدت توسعه گردشگری را با چالش مواجه سازد. سند راهبردی توسعه گردشگری در پاسخ به ضرورت وجود چارچوبی هدایتگر و منسجم برای ساماندهی و جهتدهی به فرایند توسعه گردشگری کشور و با اتکا به اسناد بالادستی و سیاستهای کلان این حوزه، تدوین و ابلاغ شده است. هیئت وزیران در تیرماه 1399 به پیشنهاد وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و به استناد بند الف ماده 100 قانون پنجساله ششم توسعه، سند راهبردی توسعه گردشگری را تصویب نمود. این سند در 10 بخش تدوین شده که در 114 بند و گزاره آن به موضوعات محیطزیستی پرداخته شده است، اهم موضوعات مورد بررسی در این سند عبارتاند از گردشگری و طبیعتگردی، انسجام سازمانی و هماهنگی بینبخشی، کسبوکارهای طبیعتمحور، مدیریت مشارکتی و مشارکت جوامع محلی، حفاظت سیمای فرهنگی سرزمین (خدمات فرهنگی، توسعه زیستفرهنگی)، اقتصاد سبز (صنعت کمکربن، تجارت کربن) و برنامهریزی راهبردی سرزمین.https://biosepehrsj.ut.ac.ir/article_105885_179d55edbbae970ff5a24800679445fe.pdfانجمن علمی دانشجویی محیط زیستنشریه دانشجویی زیست سپهر۲۷۸۳-۳۸۹۵18320251122A Review of the Conservation Status, Ecology, and Habitat Threats of the Endemic Lorestan Cave Blindfish Speciesمروری بر وضعیت حفاظتی، بومشناسی و تهدیدات زیستگاه گونهی اندمیک ماهیکور غار لرستان1827102398FAزهرامرادی پورگروه محیط زیست طبیعی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایرانJournal Article20250330Endemic species are those whose geographical distribution is limited to a region or country. Due to their restricted distribution, they possess high conservation value and play a key role in preserving biodiversity. The blind cave fish, with the scientific name Iranocypris typhlops, is an endemic and endangered species of Iran that is found exclusively in the Blind Cave Fish Cave located in Khorramabad County, Lorestan Province. According to the International Union for Conservation of Nature (IUCN) Red List, this species is classified as Vulnerable. Despite its uniqueness, the habitat of this species faces human threats (such as pollution, overharvesting, and habitat change) and natural threats (such as climate change). The destruction of its habitat would lead to the complete extinction of this species. Therefore, a deeper understanding of the ecology and conservation status of this species and the threats it faces is essential to prevent its extinction. This research was conducted using documentary methods and library resource reviews to investigate the species’ conservation status, ecological characteristics, and threats, and to provide management solutions for its protection. The results of this study show that the simultaneous implementation of strict control policies, in-depth environmental research, effective stakeholder participation, and education of local communities can play an effective role in the survival of this species.گونههای اندمیک، گونههایی هستند که پراکنش جغرافیاییشان به یک منطقه یا کشور محدود میشود و به دلیل انحصاری بودن، از ارزش حفاظتی بالایی برخوردارند و نقش کلیدی در حفظ تنوعزیستی ایفا میکنند. ماهی کور غار با نام علمی <em>Iranocypris typhlops</em>، یکی از گونههای اندمیک و در معرض خطر انقراض ایران است که منحصراً در غار ماهی کور واقع در شهرستان خرمآباد، استان لرستان، یافت میشود. براساس فهرست قرمز اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت (IUCN)، این گونه در وضعیت آسیبپذیر طبقهبندی شده است. زیستگاه این گونه، به رغم منحصربهفرد بودن، با تهدیدات انسانی (مانند آلودگی، برداشت بیش از حد جمعیت و تغییر در زیستگاه) و طبیعی (مانند تغییرات اقلیمی) مواجه است و نابودی آن، به انقراض کامل این گونه منجر خواهد شد. بنابراین، شناخت عمیقتر بومشناسی و وضعیت حفاظتی و تهدیداتی که این گونه با آن مواجه است، برای پیشگیری از انقراض آن ضروری است. این پژوهش با هدف بررسی وضعیت حفاظتی، بومشناسی، تهدیدات و ارائه راهبردهای مدیریتی بهمنظور حفاظت از آن، با استفاده از روش اسنادی و مرور منابع کتابخانهای انجام شده است. نتایج این پژوهش نشان میدهد که اجرای همزمان سیاستهای کنترلی سختگیرانه، پژوهشهای عمیق محیطزیستی، جلب مشارکت مؤثر ذینفعان و آموزش جوامع محلی میتواند نقش مؤثری در بقای این گونه ایفا کند.https://biosepehrsj.ut.ac.ir/article_102398_2f006152f418969a5d417149110f2f99.pdfانجمن علمی دانشجویی محیط زیستنشریه دانشجویی زیست سپهر۲۷۸۳-۳۸۹۵18320251122Green Social Theoriesنظریههای اجتماعی سبز2838106778FAفرحنازسعیدی ستاگروه جمعیت شناسی ، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهرانافشیندانه کارگروه محیطزیست طبیعی، دانشکده منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهرانJournal Article20250225Today, with the rise of environmental issues such as the energy crisis, depletion and degradation of territorial resources, and increased waste generated by urbanization and industrial development, human impact on the environment has also become a focus for researchers. This is because many of these problems are seen as direct or indirect consequences of human behavior. The expansion of environmental threats has not only brought ecological issues—long neglected by traditional international relations theories—into the mainstream of international relations discourse, but also the fluid and multidimensional nature of these issues has led different international relations theories to adopt distinct orientations toward them and their impact on relations between states and nations. This study relies on the descriptive content analysis research method, with data collected through documentary (library-based) sources. The findings indicate that, whereas in the past—under the influence of traditional theoretical approaches in international relations and the state-centric development of the concept of security—environmental issues were treated as an abstract whole in international relations, fundamental changes in global politics have led to the recognition of the environment and its unpredictable and profound consequences as one of the core subjects of international relations.امروزه با افزایش مسائل محیطزیستی مانند بحران انرژی، اتلاف و تخریب منابع سرزمینی و افزایش مواد زاید ناشی از توسعۀ شهرنشینی و صنعتی، اثر انسان بر محیط نیز مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است؛ زیرا آنها بسیاری از این معضلات را ناشی از پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم رفتارهای انسان میدانند. گسترش تهدیدات محیطی نهتنها مسائل زیستبومی را که برای سالها توسط نظریههای سنتی روابط بینالملل نادیده گرفته میشد به متن نظریههای روابط بینالملل آورد، بلکه ماهیت سیال و چندوجهی این مسائل باعث شده است تا نظریههای مختلف روابط بینالملل جهتگیری متفاوتی نسبت به این مسائل و تأثیر آنها بر روابط دولتها و ملتها داشته باشند. این بررسی با اتکا به روش پژوهش تحلیل محتوای توصیفی و گردآوری دادهها بهصورت کتابخانهای، به انجام رسیده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد، درحالی که در گذشته و تحتتأثیر رویکردهای نظری سنتی روابط بینالملل و توسعه مفهوم امنیت دولتمحور با مسائل محیطزیستی بهعنوان یک کلیت انتزاعی در روابط بینالملل رفتار میشد، اما تغییرات بنیادین در سیاست جهانی موجب به رسمیت شناختن محیطزیست و عواقب غیرقابل پیشبینی و شگفتانگیز آن بهعنوان یکی از موضوعات اصلی روابط بینالملل شد.https://biosepehrsj.ut.ac.ir/article_106778_ee553d679d5c417e60cbdeaccd04a389.pdfانجمن علمی دانشجویی محیط زیستنشریه دانشجویی زیست سپهر۲۷۸۳-۳۸۹۵18320251122A Review of Observations of the Terpsiphone paradise in Iranمروری بر مشاهدات مگسگیر بهشتی هندی در ایران3947102391FAکیانامحمدیتهران/ ایرانسروشسراجتهرانJournal Article20250408Iran, with an area of approximately 1.6 million square kilometers, has provided a suitable environment for the presence of migratory birds due to the diversity of habitats consisting of three bioregions: Oriental, Palearctic, and Ethiopic. This biodiversity has made Iran a focal point for the identification of 551 bird species as of 2015, of which the <em>Terpsiphone</em> <em>paradise</em> is one of them. This study aimed to analyze the observations of the <em>Terpsiphone</em> <em>paradise</em>, a migratory bird species in Iran. Data were collected from the eBird birdwatching databases and the Iranian Bird Registration Committee, using relevant keywords such as " <em>Terpsiphone</em> <em>paradise</em> " and "distribution". The data were sorted by year, season, location, and bird species, and incorrect or duplicate information was removed. The analyses were performed using ArcGIS (version 10.8) software to draw distribution maps and Excel (version 2013) to prepare column and pie charts. The findings showed that this species was mainly observed in the southern regions of Iran, especially Mellat Minab Park, and the reports were concentrated in the cold seasons. It is suggested that continuous monitoring should be continued to better understand the migratory behavior of this species.ایران با مساحت تقریبی 6/1 میلیون کیلومتر مربع، بهدلیل تنوع زیستگاههای متشکل از سه ناحیه زیستی اورینتال، پالئارکتیک و اتیوپین، بستری مناسب برای حضور پرندگان مهاجر فراهم آورده؛ این تنوعزیستی، ایران را به کانونی برای شناسایی ۵۵۱ گونه پرنده تا سال ۲۰۱۵ تبدیل کرده است که مگسگیر بهشتی هندی <em>(Terpsiphone paradisi)</em> یکی از آنها است. این پژوهش با هدف تحلیل مشاهدات گونه مگسگیر بهشتی هندی، یکی از پرندگان مهاجر در ایران انجام شد. دادهها از پایگاههای پرندهنگری eBird و کمیته ثبت پرندگان ایران، با استفاده از کلیدواژههای مرتبط مانند "مگسگیر بهشتی هندی" و "پراکنش"، جمعآوری شدند. این دادهها براساس سال، فصل، مکان و جنس پرنده مرتب و اطلاعات نادرست یا تکراری حذف شدند. تحلیلها با بهرهگیری از نرمافزارهای ArcGIS (نسخه ۱۰.۸) برای ترسیم نقشه پراکنش و تهیه نمودارهای ستونی و دایرهای با Excel (نسخه ۲۰۱۳) انجام گرفت. یافتهها نشان داد که این گونه عمدتاً در نواحی جنوبی ایران، بهویژه پارک ملت میناب، مشاهده شده و گزارشها در فصول سرد متمرکز است. پیشنهاد میشود پایشهای مستمر برای درک بهتر رفتار مهاجرتی این گونه ادامه یابد.https://biosepehrsj.ut.ac.ir/article_102391_80a91d25605b9e0af953ee716cf3ede8.pdfانجمن علمی دانشجویی محیط زیستنشریه دانشجویی زیست سپهر۲۷۸۳-۳۸۹۵18320251122Investigating Sustainable Development in the Road Freight Transport Sector: Challenges and Solutions in Iranبررسی توسعه پایدار در بخش حملونقل جادهای بار: چالشها و راهکارها در ایران4856103916FAاحسانمحمدحسنیگروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایرانJournal Article20250822Road freight transport plays a pivotal role in the economic development of countries, but its activities have significant environmental, economic, and social consequences. Increased energy consumption, air pollutant emissions, and noise pollution are among the environmental challenges of this sector that may not be in line with sustainable development. This article examines the frameworks and approaches for sustainable development in the road freight transport sector and analyzes the current situation in Iran in comparison with international standards and experiences. In this regard, environmental, economic, and social indicators related to freight transport are identified and solutions for improving sustainable performance are presented. The results show that implementing management policies and new technologies, including route optimization, the use of fuel-efficient vehicles, and increased logistics efficiency, can reduce negative environmental impacts and contribute to sustainable development in this sector. This study provides a framework for policy decisions and operational planning in road freight transport.حملونقل جادهای بار نقش محوری در توسعه اقتصادی کشورها ایفا میکند، اما فعالیتهای مرتبط با آن پیامدهای محیطزیستی، اقتصادی و اجتماعی قابل توجهی به همراه دارد. افزایش مصرف انرژی، انتشار آلایندههای هوا و آلودگی صوتی از جمله چالشهای محیطزیستی این بخش است که میتواند با توسعه پایدار هماهنگ نباشد. این مقاله به بررسی چارچوبها و رویکردهای توسعه پایدار در بخش حملونقل جادهای بار میپردازد و وضعیت فعلی ایران را در مقایسه با استانداردها و تجربیات بینالمللی تحلیل میکند. در این راستا، شاخصهای محیطزیستی، اقتصادی و اجتماعی مرتبط با حملونقل بار شناسایی شده و راهکارهای بهبوددهنده عملکرد پایدار ارائه میشوند. نتایج نشان میدهد که اجرای سیاستهای مدیریتی و فناوریهای نوین، از جمله بهینهسازی مسیرها، استفاده از خودروهای کممصرف و افزایش بهرهوری لجستیکی، میتواند اثرات منفی محیطزیستی را کاهش داده و به توسعه پایدار در این بخش کمک کند. این مطالعه چارچوبی برای تصمیمگیریهای سیاستگذاری و برنامهریزی عملیاتی در حملونقل جادهای بار ارائه میدهد.https://biosepehrsj.ut.ac.ir/article_103916_0c7fb52a95c3e277e53ed12efd551b10.pdfانجمن علمی دانشجویی محیط زیستنشریه دانشجویی زیست سپهر۲۷۸۳-۳۸۹۵18320251122An Introduction to Social-Ecological Systems: Frameworks and Key Conceptsدیباچهای بر سیستمهای اجتماعی- اکولوژیک: چارچوبها و مفاهیم کلیدی5772102413FAغزالههنرجوگروه آموزشی مهندسی محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.افشیندانه کارگروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.داوودمافی غلامیگروه اندازه شناسی، پژوهشکده ارزیابی کیفیت و سامانه های مدیریت، پژوهشگاه استاندارد، کرج، ایرانJournal Article20250617Socio-ecological systems (SESs) represent intricate interactions between human and natural systems. Characterized by uncertainty, non-linear feedbacks, cross-scale interactions, self-organization, and emergence. These systems exhibit behavior governed by chaotic and catastrophic models. Consequently, understanding and identifying the components and interactions within SES is crucial for sustainable natural resource management. Various frameworks have been developed to identify and analyz e SESs. When describing SESs, the hierarchical and nested structure of both subsystems is very important. The link between these two subsystems is established through human knowledge and understanding of the ecological subsystem, coupled with the management actions that humans take. Diagnostic approaches in this field, by identifying human and natural units and assemblages alongside system interactions, contribute to comprehending the complexity of SESs. And lead to effective management of resources, including commons. In social-ecological systems, slow and fast variables, and exogenous controls influence the structure and dynamics of the system. Also, stabilizing and reinforcing feedbacks largely control how a system responds to change. Understanding the complexity and interactions of social-ecological systems is essential for effective management of natural resources and building resilience to disturbances and shocks.سامانههای اجتماعی-اکولوژیک، نشاندهنده تعامل پیچیده بین سیستمهای انسانی و طبیعی هستند. آنها دارای ویژگیهای متعددی از جمله عدمقطعیت، بازخورد غیرخطی، برهمکنش فرایندها در مقیاسهای مختلف، خودسازماندهی و پیدایش هستند. تغییرات براساس رفتار آشوبناک و مدل فاجعهآمیز در آنها رخ میدهد. ازاینرو، درک و شناسایی اجزا و تعاملات این سیستمها برای مدیریت پایدار منابع طبیعی ضروری است. چارچوبهای مختلفی برای شناسایی و تحلیل سامانههای اجتماعی-اکولوژیک توسعه یافتهاند. در توصیف سامانههای اجتماعی-اکولوژیک، ساختار سلسله مراتبی و تودرتو هر دو زیرسیستم بسیار اهمیت دارد و ارتباط میان این دو زیرسیستم، از طریق دانش و درک انسان از زیرسیستم اکولوژیک و اقدامات مدیریتی که انجام میدهد، شکل میگیرد، رویکردهای تشخیصی در این زمینه از طریق شناسایی واحدها و مجموعههای انسانی و طبیعی در کنار تعاملات سیستم به درک پیچیدگی سامانههای اجتماعی-اکولوژیک کمک میکند و به مدیریت موثر منابع از جمله منابع مشترک منجر میشود. در سامانههای اجتماعی-اکولوژیک، متغیرهای کند و سریع و کنترلهای برونزا بر ساختار و پویایی سیستم تأثیرگذارند و همچنین بازخوردهای تثبیتکننده و تقویتکننده تا حد زیادی نحوه پاسخ یک سیستم به تغییر را کنترل میکند، درک پیچیدگی و تعاملات سامانههای اجتماعی-اکولوژیک برای مدیریت مؤثر منابع طبیعی و ایجاد تابآوری در برابر اختلالات و شوکها ضروری است.https://biosepehrsj.ut.ac.ir/article_102413_655b1fb26a1cfdfe41a4158474ba10a3.pdfانجمن علمی دانشجویی محیط زیستنشریه دانشجویی زیست سپهر۲۷۸۳-۳۸۹۵18320251122Modeling Land Use/ Land Cover Changes and Their Impacts on Carbon Storage in Tehran Metropolitan Areaمدلسازی تغییرات پوشش _ کاربری اراضی و تأثیرات آن بر ذخیرهسازی کربن در کلانشهر تهران7387102593FAنیکیآقاپورگروه محیط زیست_ دانشکده منابع طبیعی_دانشگاه تربیت مدرسJournal Article20250603Rapid population growth in Tehran metropolis has led to extensive changes in land use, including the expansion of urban areas, agricultural lands, and industrial lands. These changes have had important impacts on environmental processes such as carbon storage. This study aimed to investigate land use/land cover changes and analyze their effects on Tehran's carbon storage capacity from 2017 to 2023. For this purpose, Sentinel-2 satellite images were used and land use maps were validated using Google Earth images and accuracy and kappa indices. Future changes were predicted using artificial neural network, Markov chain, and land use change models. The results showed that from 2017 to 2023, residential and urban areas expanded along with the reduction of green spaces and agricultural lands. These changes have led to a decrease in carbon storage capacity in parts of this metropolis. Predictions indicate that the trend of residential expansion, particularly in the western, southern and southwestern parts, will continue in the coming years, although at a slower pace than in the previous period. The findings of this study emphasize the importance of land-use planning to improve carbon storage in urban areas.رشد سریع جمعیت در کلانشهر تهران منجر به تغییرات گستردهای در کاربری اراضی، از جمله گسترش مناطق شهری، زمینهای کشاورزی و اراضی صنعتی شده است. این تغییرات تأثیرات مهمی بر فرآیندهای محیطزیستی مانند ذخیرهسازی کربن داشتهاند. این مطالعه با هدف بررسی تغییرات کاربری/ پوشش زمین و تحلیل اثرات آن بر ظرفیت ذخیرهسازی کربن تهران در سالهای 2017 تا 2023 انجام شد. برای این منظور، تصاویر ماهوارهای سنتینل-2 استفاده شده و نقشههای کاربری اراضی با بهرهگیری از تصاویر گوگل ارث و شاخصهای صحت و کاپا اعتبارسنجی شدند. بررسی تغییرات آینده با استفاده از مدلهای شبکه عصبی مصنوعی، زنجیره مارکوف و مدل تغییرات کاربری اراضی (LCM) انجام گرفت. نتایج نشان داد که از سال 2017 تا 2023، گسترش مناطق مسکونی و شهری همراه با کاهش فضاهای سبز و اراضی کشاورزی رخ داده است. این تغییرات منجر به کاهش ظرفیت ذخیرهسازی کربن در بخشهایی از کلانشهر مذکور شدهاند. پیشبینیها نشان میدهند که روند گسترش مناطق مسکونی، بهویژه در بخشهای غربی، جنوبی و جنوب غربی، هرچند با سرعت کمتری نسبت به دوره قبلی، در سالهای آینده ادامه خواهد داشت. یافتههای این پژوهش بر اهمیت برنامهریزی کاربری زمین برای بهبود ذخیرهسازی کربن در مناطق شهری تأکید دارد.https://biosepehrsj.ut.ac.ir/article_102593_6cbac138358794bffd7ecdc4de91b1d7.pdfانجمن علمی دانشجویی محیط زیستنشریه دانشجویی زیست سپهر۲۷۸۳-۳۸۹۵18320251122Soil Orders and Land Use Developmentردههای خاک و توسعه کاربریهای سرزمین88102101805FAمهشیداسکندریگروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20250407There are twelve major soil orders in the world, of which only seven have been identified in Iran. Due to Iran's climatic conditions, more than 70 percent of Iran is characterized by arid and semi-arid climates, and considering its highly varied topography, most of the land area, excluding miscellaneous lands, belongs to three soil orders: Entisols, Aridisols, and Inceptisols. Alfisols and Mollisols occur exclusively on the northern slopes of the Alborz Mountains and within the coastal plains of the Caspian Sea, where humid to sub-humid climates prevail; together, these soils cover less than three percent of the country. Alfisols are well-suited for agriculture, rangeland management, forestry, and afforestation, but they have limited potential for warm-water and cold-water aquaculture and show no capability for shrimp farming. This order has high potential for rural and urban development, moderate suitability for industrial development, and is also favorable for tourism activities. Aridisols are unsuitable for dryland farming, forestry, afforestation, warm-water and cold-water aquaculture, and shrimp production. They show low to moderate potential for irrigated agriculture, rural development, and rangeland use. Urban development, rural expansion, and tourism are considered appropriate land uses for this soil order. Entisols have suitable potential for urban, industrial, and tourism development; however, they lack the capability for most other land uses. Only limited rangeland use and restricted rural development are considered feasible. Inceptisols have moderate to good capability for agriculture and rangeland management. They are also suitable for forestry and afforestation, but are not appropriate for any form of aquaculture. Their potential for urban and industrial development is low, while they offer moderate suitability for rural development and high tourism potential. Mollisols are well suited to most land uses except aquaculture, for which they show little to no capability. Vertisols are unsuitable for rural, urban, and industrial development as well as forestry and afforestation. However, due to their high natural fertility, they offer strong potential for irrigated and dryland farming and for rangeland management. They show little capability for aquaculture or tourism development. Miscellaneous lands are unsuitable for all major land uses but may possess significant potential for tourism due to their unique natural features.12 رده اصلی خاک، در جهان وجود دارد که تنها ۷ رده در خاکهای کشور ایران شناسایی شده است. با توجه به شرایط اقلیمی ایران که بیش از ۷۰ درصد آن را اقلیم نیمهخشک و خشک تشکیل میدهد و نیز با در نظر گرفتن شرایط شدید توپوگرافی، بخش عمدۀ سطح کشور -پس از اراضی متفرقه- به سه رده آنتیسول، اریدیسول و اینسپتیسول تعلق دارد. خاکهای آلفیسول و مالیسول منحصراً در شیب شمالی رشتهکوه البرز و دشتهای ساحلی دریای خزر که دارای اقلیم مرطوب و نیمهمرطوب است تشکیل میشود و مساحت آنها از ۳ درصد مساحت کشور تجاوز نمیکند. خاکهای آلفیسول برای کشاورزی، مرتعداری، جنگلداری و جنگلکاری مناسب است، اما برای آبزیپروری گرمابی و سردابی قابلیت اندکی دارد و توان پرورش میگو در آن مشاهده نمیشود. رده آلفیسول برای توسعۀ روستایی و شهری توان بالا و برای توسعۀ صنعتی قابلیت متوسط دارد و برای توسعۀ گردشگری نیز مناسب است. خاکهای اریدیسول برای دیمکاری، جنگلداری، جنگلکاری، آبزیپروری سردابی و گرمابی و نیز پرورش میگو نامناسب است و برای کشاورزی آبی، توسعۀ روستایی و مرتعداری قابلیت ضعیف تا متوسط نشان میدهد. توسعۀ شهری، روستایی و گردشگری کاربریهای مناسب این رده محسوب میشود. آنتیسولها برای توسعۀ شهری، توسعۀ صنعتی و گردشگری توان مناسب دارد، اما برای سایر کاربریها فاقد توان است و تنها مرتعداری و توسعۀ روستایی بهصورت محدود قابل بهرهبرداری است. اینسپتیسولها برای کشاورزی و مرتعداری توان متوسط تا خوب دارد. این خاک برای جنگلداری و جنگلکاری توان مناسب نشان میدهد، اما برای انواع آبزیپروری نامناسب است و برای توسعۀ شهری و صنعتی ظرفیت پایینی دارد. توان آن برای توسعۀ روستایی متوسط و برای گردشگری بالا ارزیابی میشود. مالیسولها برای اکثر کاربریها مناسب است و تنها برای انواع آبزیپروری توان نشان نمیدهد. ورتیسولها برای توسعۀ روستایی، شهری، صنعتی، جنگلداری و جنگلکاری نامناسب است، اما حاصلخیزی بالایی برای گسترش کشاورزی آبی، دیم و مرتعداری دارد. برای آبزیپروری و توسعۀ گردشگری نیز توان قابل توجهی دیده نمیشود. اراضی متفرقه برای هیچیک از کاربریها مناسب نیست، اما بهدلیل وجود پدیدههای منحصربهفرد میتواند برای گردشگری توان داشته باشد.https://biosepehrsj.ut.ac.ir/article_101805_02ac4e3a8ae5c3bbbb28633ec1a1599d.pdfانجمن علمی دانشجویی محیط زیستنشریه دانشجویی زیست سپهر۲۷۸۳-۳۸۹۵18320251122Structure and Function of Coastal lagoons and Their Introduction in Iranساختار و عملکرد کولابهای ساحلی با معرفی آنها در کشور103119107176FAافشیندانه کارعضو هیأت علمی دانشگاه تهرانبهارهصمدی کوچکسراییگروه شیلات/دانشکده منابع طبیعی/دانشگاه تهران/کرج/ایران0000-0002-5650-2056Journal Article20260529Coastal-Marine Lagoons are shallow water bodies that are separate from the sea but often located adjacent to and connected with it. Due to the significance of Coastal Lagoons, which are prone to high productivity and create suitable habitats, their identification and study are important. These water bodies are divided into two categories: atolls and coastal lagoons. Given the absence of atoll lagoons in Iran, this study focuses on the coastal lagoons influenced by coastal barriers and dams, which include coastal area lagoons, shore area lagoons, and mouthly lagoons. This research, while reviewing the sedimentology and biological production of lagoons, examines their human impacts and analyzes the location of coastal lagoons in Iran along with their temporal changes. Using Google Earth, the southern coastline of the Caspian Sea, encompassing the coastal regions of three northern provinces of Iran, and the northern coastline of the Persian Gulf and Oman Sea, covering the coastal zones of four southern provinces of Iran, were investigated for the presence of coastal lagoons. A total of 22 coastal lagoons, with an area of approximately 20,000 hectares, were identified, including 14 lagoons from the southern coasts and 8 from the northern coasts. These Lagoons include various types such as Choked, Restricted, shore area, and creek lagoons. Among these, only the Anzali lagoon, Kiashhar lagoon, and Estil lagoon have been previously identified as Lagoons. According to the findings, Iran has coastal area, shore area, and mouthly Lagoons, while marine (atoll) types are not observed. Additionally, all mouthly Lagoons fall into the category of creek lagoons, and no estuarine lagoons were observed.کولاب ساحلی- دریایی پهنة آبی کمعمقی است که جدا از دریا اما اغلب در مجاورت و مرتبط با آن قرار دارد. با توجه به اهمیت کولابها که مستعد تولید بالا و ایجاد زیستگاههای مناسب هستند، شناسایی و مطالعة آنها حائز اهمیت است. این پهنههای آبی به دو گروه آتول و کولابهای ساحلی تقسیم میشوند. با توجه به نبود کولاب آتول در ایران، موضوع این بررسی، کولابهای ساحلی است که تحتتأثیر موانع و سدهای ساحلی پدید میآیند و شامل کولابهای ناحیة ساحلی، کولابهای کرانهای و کولابهای دهانهای هستند. این تحقیق، ضمن مروری بر رسوبشناسی و تولید زیستی کولابها، به بررسی تأثیرات انسانی آنها پرداخته و به تحلیل موقعیت کولابهای ساحلی ایران و تغییرات زمانی آنها میپردازد. با استفاده از برنامة Google Earth، خط ساحلی جنوبی دریای خزر شامل مناطق ساحلی سه استان شمالی ایران و خط ساحلی قسمت شمالی خلیجفارس و دریای عمان شامل مناطق ساحلی چهار استان جنوبی ایران از نظر وجود کولاب ساحلی، مورد بررسی قرار گرفت. 22 کولاب ساحلی با وسعتی حدود 20 هزار هکتار شناسایی شد که 14 کولاب متعلق به سواحل جنوبی و 8 کولاب مربوط به سواحل شمالی بودند. این کولابها شامل انواع کولابهای مسدود، محصور، کرانهای و خورکولاب هستند که از این میان، کولاب انزلی، کولاب کیاشهر و کولاب استیل، پیش از این نیز به نام کولاب معرفی شده بودند. مطابق نتایج، ایران دارای کولابهای ساحلی، کرانهای و دهانهای بوده و انواع دریایی (آتول) در آن مشاهده نمیشود. همچنین تمام کولابهای دهانهای از نوع خورکولاب بوده و کولاب مصبی مشاهده نشده است.https://biosepehrsj.ut.ac.ir/article_107176_cea673485de16fe0dd6b8975f3e59326.pdfانجمن علمی دانشجویی محیط زیستنشریه دانشجویی زیست سپهر۲۷۸۳-۳۸۹۵18320251122A Framework for Sustainability: Investigating Safe and Just Boundaries of the Earth Systemچارچوبی برای پایداری: بررسی مرزهای ایمن و عادلانه سیستم زمین120127101785FAحنانه ساداتسادات موسویگروه محیطزیست طبیعی، دانشکده منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایرانمجیدرحیمیموسسه کسب و کار اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.مهدیقربانیاستاد، گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایرانJournal Article20250430The concept of Safe and Just Earth System Boundaries is a scientific framework that integrates environmental sustainability and social justice into a unified structure, aiming both to preserve the ecological stability of the planet and to prevent harm to the welfare of humans and other species. This framework was introduced in 2023 by Rockström and colleagues, and it is based on the idea that human activities must not exceed limits that simultaneously threaten the health of the Earth system and exacerbate social inequalities. This research seeks to examine the key components and the concept of Safe and Just Earth System Boundaries, as well as the current status of this framework, including an analysis of the impacts of human activities on safe boundaries and considerations of justice. Findings indicate that at present, key components such as climate change, biosphere integrity, freshwater cycles, nutrient cycles, and aerosol pollution have already surpassed globally acceptable standards. The Safe and Just Earth System Boundaries framework provides a quantitative basis for conservation global commons, contributes to the achievement of the Sustainable Development Goals, and carries implications for policymaking and governance. Ultimately, this framework offers a comprehensive approach to achieving sustainable development by balancing environmental limits with social needs, and it emphasizes the importance of integrating justice into environmental governance.مفهوم مرزهای سیستم زمین ایمن و عادلانه چارچوبی علمی است که پایداری محیطزیست و عدالت اجتماعی را در یک ساختار یکپارچه ادغام میکند تا هم ثبات اکولوژیک سیاره را حفظ کند و هم از آسیب به رفاه انسانها و سایر گونهها جلوگیری نماید. این چارچوب در سال ۲۰۲۳ توسط Rockström و همکارانش معرفی شد و بر این ایده استوار است که فعالیتهای انسانی نباید از محدودههایی فراتر روند که هم سلامت سیستم زمین را تهدید کنند و هم نابرابریهای اجتماعی را تشدید نمایند. این تحقیق با هدف بررسی اجزای کلیدی و مفهوم مرزهای سیستم زمین ایمن و عادلانه و وضعیت کنونی این چارچوب، شامل تحلیل تأثیرات فعالیتهای انسانی بر مرزهای ایمن و ملاحظات عدالت انجام شده است. بررسیها نشان میدهد که در حال حاضر، اجزای کلیدی نظیر تغییر اقلیم، یکپارچگی زیستکره، چرخههای آب و مواد مغذی و آلودگی آئروسلها از حدود قابل قبول استانداردها در سطح جهانی فراتر رفتهاند. چارچوب مرزهای سیستم زمین ایمن و عادلانه، پایهای کمی برای حفاظت از مشترکات جهانی فراهم میکند، به اهداف توسعه پایدار کمک میکند و پیامدهایی برای سیاستگذاری و حکمرانی دارد. در نهایت، این چارچوب رویکردی جامع برای دستیابی به توسعه پایدار با متعادل کردن محدودیتهای محیطی با نیازهای اجتماعی ارائه میکند و بر اهمیت ادغام عدالت در حکمرانی محیطزیستی تأکید مینماید.https://biosepehrsj.ut.ac.ir/article_101785_76a4c65185a10a38992eea41e2247060.pdfانجمن علمی دانشجویی محیط زیستنشریه دانشجویی زیست سپهر۲۷۸۳-۳۸۹۵18320251122Adaptive Response & Response Capacityپاسخ سازشی و ظرفیت پاسخ128133102860FAمعصومهحیدریtehranافشیندانه کارعضو هیأت علمی دانشگاه تهرانداوودمافی-غلامیگروه مهندسی محیط زیستJournal Article20250717This study explores the conceptual and functional distinctions between adaptive response and response capacity in social-ecological systems. Adaptive response is defined as a specific and temporary reaction of environmental systems to external and internal stimuli, while response capacity refers to the inherent and persistent ability of systems to cope with environmental changes. Research findings indicate that adaptive response is characterized by transient nature, identifiable causality, and requires short-term operational interventions, whereas response capacity exhibits persistent, multifactorial characteristics and necessitates long-term strategic planning. Analysis of the reciprocal relationship between these two concepts reveals that adequate response capacity can reduce the need for emergency adaptive responses, while repeated adaptive responses can contribute to strengthening the system's response capacity. A comprehensive understanding of these conceptual distinctions provides a coherent theoretical framework for developing ecosystem management strategies, environmental policy-making, and enhancing the resilience of ecological systems against environmental changes.این پژوهش به تبیین تمایزات مفهومی و کارکردی بین پاسخ سازشی و ظرفیت پاسخ در سیستمهای اجتماعی-اکولوژیک میپردازد. پاسخ سازشی بهعنوان واکنش مشخص و موقت سیستمهای محیطزیستی به محرکهای بیرونی و درونی تعریف میشود، درحالی که ظرفیت پاسخ، ناظر بر توانایی ذاتی و پایدار سیستم برای مقابله با تغییرات محیطی است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که پاسخ سازشی دارای ماهیت گذرا، علیت مشخص و نیازمند اقدامات اجرایی کوتاهمدت است. درحالی که ظرفیت پاسخ با ویژگیهای پایدار، چندعاملی و مستلزم برنامهریزی راهبردی بلندمدت مشخص میشود. تحلیل ارتباط متقابل این دو مفهوم حاکی از آن است که ظرفیت پاسخ کافی میتواند نیاز به پاسخهای سازشی اضطراری را کاهش دهد، درحالی که تکرار پاسخهای سازشی میتواند به تقویت ظرفیت پاسخ سیستم منجر شود. درک عمیق این تمایزات مفهومی، چارچوب نظری منسجمی برای تدوین راهبردهای مدیریت اکوسیستم، سیاستگذاریهای محیطزیستی و ارتقای تابآوری سیستمهای اکولوژیک در برابر تغییرات محیطی فراهم میآورد.https://biosepehrsj.ut.ac.ir/article_102860_f1d15461d952bc9143a8ba1f8f6b5a32.pdf